“Wat is moord met voorbedachte rade? Het is het wreed, weloverwogen, koolbloedig doden van een medemens. Het is de meest kwaadaardig van alle misdaden, en de Staat is eraan schuldig iedere keer wanneer die een mens ter dood brengt” – William Randolph Hearst (Amerikaanse uitgever en filantroop)

Het idee om de dood door ophanging of het vuurpeloton te vervangen door dodelijke injectie werd eerst geopperd in 1888 door een arts uit New York, dr. Julius Mount Bleyer in een artikel gepubliceerd door de “Medico-Legal Journal.” Hij stelde voor om de veroordeelde te injecteren met ongeveer 390 mg. Morfine, wat hij zag als een humanere, goedkopere manier om iemand te executeren, en ook daarbij de persoon te beroven van een zekere heldstatus verleend door de dood door ophanging. Zijn idee werd niet opgepikt. Bijna een eeuw later, ontwikkelde het Nazi regime van Duitsland het “T-4 Euthanasie programma,” één van de zeven methoden om die mensen te elimineren die werden beschouwd als “onwaardig om te leven.”

Jay Chapman, de hoofd schouwarts van de staat Oklahoma, ontwikkelde in 1977 wat bekend zou worden als “Chapman’s Protocol,” een drie-stappen-injectie- methode die door Dr. Stanley Deutsch, toenmalige hoofd van de afdeling anesthesiologie van de Oklahoma University Medical School, werd goedgekeurd. Hoewel de methode gebruikt maakt van andere chemicaliën dan de Nazi T-4 methode, komt het in wezen op hetzelfde neer, het is een intraveneus injectie van chemicaliën die binnen een paar minuten de dood tot gevolg heeft.

Chapman’s Protocol werkt als volgt: de gevangene wordt op een brancard geplaatst en als hij goed vastgebonden ligt, wordt hij aan twee intraveneuze injectienaalden gelegd die door een opening in de wand met de “voorkamer” verbonden zijn; daar neemt de beul plaats. Een zoutoplossing wordt door de IV tubes gespoeld. Dan volgt een drie-stappen-procedure.

• Een verdovingsmiddel, gewoonlijk Natrium Thiopental (beter bekend onder de naam “Pentothal”), een krachtige barbituraat, zorgt voor een diepe slaap en algehele anesthesie. Als de correcte dosis wordt toegebracht, wordt de kritische concentratie in de hersenen binnen 30 seconden bereikt. Dan wordt er weer een zoutoplossing door de IV tubes gespoeld.

• Een verlammend middel, zoals Pancuroniumbromide (“Pavulon”), Tubucarinechloride, of Succinylcholine wordt geïnjecteerd. Dat zijn spierverslappers, die paralysie van de diafragma en de longen veroorzaken. Ze zijn werkzaam binnen 1-3 minuten na de injectie. Dan wordt er opnieuw een zoutoplossing door de IV tubes gespoeld.

• Een giftig agens (niet in alle VS staten), zoals Kaliumchloride, wordt in een dodelijke dosis geïnjecteerd, om een hartstilstand te veroorzaken. Een of twee minuten later, wordt de gevangene dood verklaard.

Oklahoma werd in 1977 de eerste Amerikaanse staat die een wet aannam die executie door de elektrische stoel verving door de dodelijke injectie. Texas volgde later in hetzelfde jaar en executeerde als eerste een veroordeelde door dodelijke injectie in 1982. Van de 1.119 executies sinds 1976, werden 948 mensen door dodelijke injecties ter dood gebracht, en 171 met andere methoden, de meeste door de elektrische stoel (situatie op 15 augustus 2008).

“Een natie moet wel erg zwak zijn als zij het passend vindt om haar eigen burgers te executeren om zo de deugdzaamheid hoog te houden” – Lars Von Trier (Deense filmmaker)

In recente jaren, vooral sinds 2003, hebben eminente doctoren de pijnvrije en humane aspecten van executies door middel van dodelijke injectie sterk in twijfel getrokken, en de nieuwsmedia van de Verenigde Staten hebben daar uitgebreid melding van gemaakt. Specialisten (anesthesisten, neurologen en biochemici) zijn de mening toegedaan dat dood door deze methode vaak ondraaglijk pijnvol is en martelend lang duurt, om verschillende redenen, zoals een verkeerde dosering van de chemicaliën, incorrecte protocol en ontoereikend toezicht tijdens de procedure.

Hoewel de methode op her eerste gezicht, en op papier, feilloos en pijnloos lijkt, heeft hij vaak veel problemen veroorzaakt en is een wrede vorm van marteling gebleken, die tot meer dan dertig minuten kan duren in sommige gevallen, voordat een veroordeelde dood kan worden verklaard. Medische specialisten hebben benadrukt dat verschillende grote gebreken in de dodelijke injectie methode hem tot een “wrede en ongewone straf” maken.

Bijvoorbeeld, het eerste chemische product, de Thiopental, is een zogenoemde ultrakort werkend barbituraat, wiens concentratie in de hersenen vermindert door verspreiding door het hele lichaam binnen 30-60 seconden na injectie. Meteen als de concentratie Thiopental begint af te nemen, komt het bewustzijn terug, en de veroordeelde ervaart een ondraaglijk pijnlijke dood vanaf het moment dat het tweede chemische product door de IV tubes wordt toegediend, omdat het een spierverslapper is die iedere spier in het lichaam verlamt en het onmogelijk maakt voor de gevangene om kenbaar te maken dat hij wakker is en pijn lijdt. De veroordeelde sterft een langzame dood door verstikking. Zelfs als het eerste chemische product nog steeds in een adequate concentratie in de hersenen aanwezig is op het moment dat de spierverslapper toegediend wordt, bestaat het gevaar dat de spierverslapper de concentratie Thiopental zal verdunnen, wat tot dezelfde situatie kan leiden, namelijk dat de persoon weer bij bewustzijn komt en dat het verdovende effect verdwijnt.

Volgens verschillende specialisten, zijn de gebruikte doseringen tijdens executies vaak onacceptabel laag, lager zelfs dan toegestaan zou zijn tijdens een operatie.

Een ander mogelijke factoor dat dood door dodelijke injectie tot een potentieel afschuwelijke manier maakt om te sterven, is het gebrek aan klinische ervaring van het personeel dat de drugs toedient. Niet alleen zijn ze niet medisch getraind om zulke producten toe te dienen, ze weten vaak ook niet dat ieder persoon een andere dosering nodig heeft, die wordt getoetst aan verscheidene parameters, zoals het lichaamsgewicht, algehele fitness, de conditie van het hart en de longen, enzovoort, en dat een dergelijke procedure onder voortdurend toezicht zou moeten plaatsvinden. De beul bevindt zich in een andere ruimte en kan geen toezicht houden op de persoon die wordt gedood, en is dus niet in staat om te verifiëren of de persoon weer bij bewustzijn is of in zware nood verkeert.

De ethische problemen rond chemische executies zijn herhaaldelijk onder de loep genomen in recente jaren. Terwijl de American Medical Association zegt dat een arts’ standpunt over de doodstraf een kwestie is van persoonlijke keuze, mag hij/zij niet meedoen aan een executie, behalve voor het officiële dood verklaren van een geëxecuteerde, en dan pas nadat de persoon dood bevonden is door iemand anders. De meeste staten eisen niet dat een medicus de chemicaliën toedient, maar sommige doen dat wel, wat een regelrechte schending is van de Hippocratische eed (“ik zal aan de patiënt geen schade berokkenen”). Anderzijds, als er geen specialist, zoals een anesthesioloog, aanwezig is om te controleren of de correcte dosering wordt toegediend, en om toezicht te houden tijdens de hele procedure om er zeker van de zijn dat de veroordeelde niet bij bewustzijn is of lijdt, is er geen manier om te voorkomen dat de persoon een “wrede en ongewone straf” ondergaat.

Toen meer en meer argumenten naar voren werden gebracht die de stellingname ondersteunen dat de doodstraf door dodelijke injectie veel minder eenvoudig en pijnloos is dan oorspronkelijk werd gedacht, werden meerdere executies, in verschillende staten, uitgesteld. De Amerikaanse Hoge Raad (US Supreme Court) heeft op 25 september 2007 aangegeven een zaak in behandeling te nemen, algemeen bekend als “Baze versus Rees,” van twee ter doodveroordeelden uit de staat Kentucky, Baze en Bowling, die de grondwettelijke aard van de dodelijke injectie aanvochten. Baze en Bowling brachten de argument naar voren dat dood door dodelijke injectie een vorm van “wrede en ongewone straf” is en dus een directe schending is van het 8ste amendement op de Amerikaanse Grondwet (zie boven, “De doodstraf in de Verenigde Staten van Amerika”). Rees, Commissioner van de Kentucky Department of Corrections, had geweigerd hun petitie in behandeling te nemen in het staatsgerechtshof, waarop Baze en Bowling appelleerden bij de Hoge Raad.

Een paar uren nadat de Hoge Raad had bekendgemaakt de zaak van Baze en Bowling in behandeling te willen nemen, executeerde de staat Texas de laatste gevangene, voordat een de facto moratorium (de facto = in feite, tegenovergestelde van de jure= volgens de wet, per decreet) over alle executies van toepassing werd in alle staten die de doodstraf hanteren, in afwachting van de uitspraak van de Hoge Raad. Na de hoorzitting in januari 2008, besloot de Hoge Raad in het voordeel van Rees op 16 april 2008, daarmee de dodelijke injectie methode van Kentucky bekrachtigend. Meerdere staten hervatten de executies een paar weken later. Van mei tot eind september er 2008 werden er vierentwintig mannen door dodelijke injectie geëxecuteerd, waarvan negen in Texas (waar twaalf meer executies gepland zijn tot het einde van het jaar).

Nebraska (elektrische stoel) is de enige staat die geen gebruik maakt van de dodelijke injectie als enige of alternatieve methode van executie. Twintig staten gebruiken dodelijke injectie en ook andere methoden (dodelijke gas, elektrocutie, vuurpeloton, ophanging), afhankelijk van de keuze van de veroordeelde, de datum van veroordeling of executie, of de eventuele ongrondwettelijkheid van de methode op het moment van de executie. De overige staten maken alleen gebruik van de dodelijke injectie methode.

In recente jaren, hebben andere landen in de wereld de dodelijke injectie geadopteerd als de meest toegepaste methode van executie, meest opmerkelijk zijn China (sinds 1997), Guatemala, de Filippijnen (1999), Thailand (2003) en Taiwan (2005).

Ernest Ray Willis werd op 6 oktober 2004 de eerste persoon in Texas die vrijgesproken werd na een veroordeling tot de doodstraf, en de 120ste in de VS sinds de herinvoering van de dood straf in 1972. Willis werd ter dood veroordeeld zeventien jaar eerder, in 1987, voor, naar werd beweerd, brandstichting en het daarbij doden van twee inwonenden. Later zei rechter Royal Ferguson dat de staat medisch onverantwoorde antipsychotische drugs aan Willis had toegediend, zonder zijn toestemming; dat de staat bewijs dat in het voordeel van Willis was geweest had verzwegen; en dat Willis ontoereikend juridische verdediging had gekregen, zowel tijdens de schuldvraag gedeelte van zijn rechtszaak als tijdens de gedeelte van de uitspraak van de vonnis. De rechter bepaalde dat de staat Willis of moest vrij laten of hem opnieuw voor de rechtbank brengen.

De officier van justitie huurde toen een nieuwe brandstichtingsonderzoek expert in om het bewijs onder de loep te nemen, en de conclusie van de expert was dat “er bestaat geen enkel stuk materieel bewijs in deze zaak, dat de theorie van brandstichting ondersteunt” (San Antonio Express-News, 5 oktober 2004).

Het kantoor van de procureur-generaal besloot geen nieuwe rechtszaak te beginnen, en de openbare aanklager liet alle aanklachten tegen Ernest Ray Willis vallen. In zijn conclusie, zei officier van justitie Ori White dat Willis “gewoon de misdaad niet gepleegd had…Het spijt me dat deze man zo lang in de dodencel heeft gezeten en dat er zoveel jaren verloren zijn gegaan” (Los Angeles Times, 7 oktober 2004).

Sinds Ernest Ray Willis werd vrijgesproken, werden negen andere mannen bevrijd uit de dodencel. De laatste (tot augustus 2008) zijn Glen Edward Chapman (2 april 2008) en Levon “Bo” James (2 mei 2008), beide van North Carolina, na respectievelijk 14 en 15 jaren achter de tralies.

Sinds 1973, werden er 129 mensen van de dodencel vrijgesproken, omdat hun veroordeling werd teruggetrokken en ze vrij gesproken werden van alle beschuldigingen tijdens een nieuwe rechtszaak, of omdat de gouverneur van hun staat hen onvoorwaardelijke gratie heeft verleend op basis van nieuw bewijs van onschuld. Ze verbleven gemiddeld 9,5 jaar in de dodencel.

Maar andere onschuldige mannen en vrouwen hebben niet zo veel geluk gehad en werden geëxecuteerd. Anderen verblijven nog steeds in de dodencellen vandaag en zijn daar al jaren; sommige, zoals Roger McGowen, al meer dan twee decennia lang.

“Ik zal om de afschaffing van de doodstraf blijven vragen, tot de onfeilbaarheid van de menselijk oordeelskracht bewezen wordt” - Thomas Jefferson

“Ik sta hier voor u als slachtoffer en als collega, en ik vraag u om voor het afschaffen van de doodstraf te stemmen, niet zo zeer omdat ik wil dat moordenaars leven, maar omdat als de staat hen doodt, de mogelijkheid voor degenen die slachtoffers zijn ooit de weg te vinden om te kunnen vergeven, hen voor altijd ontnomen wordt. We hebben al zoveel verloren. Neem deze mogelijkheid om te genezen niet weg van ons, alstublieft” - Robert Renny Cushing, wiens vader werd vermoord in 1988, tijdens een speech als lid van het Huis van Afgevaardigden in New Hampshire, 1988.